การศึกษาในระดับมหาวิทยาลัยอาจมี “ใบปริญญา” เป็นหนึ่งในหลักหมายสำคัญของปลายทาง แต่สำหรับคณะวิศวกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีไทย-ญี่ปุ่น สิ่งที่เกิดขึ้นตลอดระยะเวลา 4 ปี ระหว่างทางนั้นมีความหมายไม่น้อยไปกว่ากัน เพราะการเติบโตเป็นวิศวกรที่ดีไม่ได้เกิดขึ้นจากการเรียนทฤษฎีเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการลงมือทำ การสร้างสิ่งใหม่ การทำงานร่วมกับผู้อื่น การเชื่อมโยงความรู้เข้ากับโลกจริง และการเปิดตัวเองออกไปพบประสบการณ์ที่กว้างกว่าเดิม

ตลอดเส้นทางการเรียนรู้ นักศึกษาคณะวิศวกรรมศาสตร์ TNI จึงได้สะสมสิ่งสำคัญอย่างน้อย 5 ด้าน

1. Monodzukuri — ได้เปลี่ยนความรู้และความชอบให้กลายเป็นของจริง

นักศึกษาวิศวะ TNI ฝึกปฏิบัติกับชุดระบบอัตโนมัติ

หนึ่งในหัวใจสำคัญของการเรียนรู้แบบญี่ปุ่น คือ Monodzukuri วัฒนธรรมแห่งการสร้างสรรค์ที่ให้คุณค่ากับการลงมือทำ ความประณีต และการพัฒนาอย่างไม่หยุดนิ่ง

เส้นทางการเรียนรู้ของนักศึกษาแต่ละคนอาจเริ่มต้นจากความชอบที่แตกต่างกัน บางคนหลงใหลในรถยนต์ บางคนสนใจหุ่นยนต์ คอมพิวเตอร์ หรือเทคโนโลยีรอบตัว ความสนใจเหล่านี้ได้รับการต่อยอดด้วยองค์ความรู้ทางวิศวกรรม ควบคู่กับการฝึกปฏิบัติจริง จนค่อยๆเปลี่ยนจากสิ่งที่ชอบให้กลายเป็นสิ่งที่เข้าใจ และพัฒนาไปสู่ทักษะที่สามารถนำไปสร้างสรรค์ผลงานได้จริง

ภายใต้แนวคิด Monodzukuri คุณค่าของการเรียนรู้จึงไม่ได้อยู่เพียงคำตอบว่า “สร้างสำเร็จหรือไม่” หากแต่อยู่ในทุกขั้นตอนระหว่างทาง ตั้งแต่การตั้งคำถาม วิเคราะห์ปัญหา ทดลอง ลงมือแก้ไขข้อผิดพลาด และปรับปรุงผลงานให้ดียิ่งขึ้นอย่างต่อเนื่อง

เพราะทุกครั้งที่ได้ลงมือทำ ความรู้ในตำราไม่ได้เป็นเพียงสิ่งที่ต้องจดจำอีกต่อไป แต่กำลังเปลี่ยนเป็นประสบการณ์ วิธีคิด และทักษะที่นักศึกษาสามารถนำไปใช้ได้จริงในโลกของการทำงาน

2. Kotozukuri — ได้เรียนรู้ที่จะสร้าง “คุณค่า” มากกว่าสร้างเพียงสิ่งของ

ผลงาน EE Robosun หุ่นยนต์ล้างแผงพลังงานแสงอาทิตย์ รางวัลรองชนะเลิศอันดับ 1 การแข่งขัน RoboSolar Wash Competition 2026

งานวิศวกรรมที่ดีไม่ได้สิ้นสุดลงในวันที่ชิ้นงานสามารถทำงานได้ หากเริ่มต้นขึ้นอีกครั้งเมื่อเราตั้งคำถามว่า สิ่งที่สร้างขึ้นจะทำให้ชีวิตของผู้คนดีขึ้นได้อย่างไร

แนวคิด Kotozukuri ชวนนักศึกษาให้มองไกลไปกว่าตัวผลิตภัณฑ์หรือเทคโนโลยี และพิจารณาถึงคุณค่าที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังการสร้างสรรค์ ไม่ว่าจะเป็นปัญหาที่ผลงานนั้นช่วยแก้ไข ประสบการณ์ที่มอบให้แก่ผู้ใช้ ตลอดจนผลกระทบที่มีต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม

ผลงานหนึ่งชิ้นอาจเริ่มต้นจากองค์ความรู้ทางวิศวกรรม แต่เมื่อได้รับการต่อยอดด้วยความคิดสร้างสรรค์ ความเข้าใจผู้คน และการมองเห็นปัญหาที่เกิดขึ้นจริง ก็สามารถก้าวข้ามจากการเป็นเพียง “สิ่งประดิษฐ์ที่ใช้งานได้” ไปสู่ “นวัตกรรมที่สร้างความหมาย” ให้แก่ผู้คนและสังคม

เพราะท้ายที่สุดแล้วความสามารถของวิศวกรไม่ได้วัดเพียงจากสิ่งที่ “สร้างได้” แต่ยังสะท้อนผ่านคุณค่าที่สิ่งนั้นสามารถ “สร้างให้แก่ผู้อื่น” ได้ด้วย

3. Spirit & Teamwork — ได้เรียนรู้ที่จะเก่ง และเติบโตไปพร้อมกับทีม

ทีม TENSAI ROBOT คณะวิศวะ TNI ขณะเตรียมพร้อมก่อนการแข่งขัน

บทเรียนสำคัญของการเป็นวิศวกรไม่ได้เกิดขึ้นจากการอ่านตำราเพียงลำพัง หากยังเกิดขึ้นในวันที่ต้องลงมือทำงานร่วมกับผู้อื่น

การทำโครงงาน การเข้าร่วมการแข่งขัน และกิจกรรมต่าง ๆ เปิดโอกาสให้นักศึกษาได้เผชิญกับสถานการณ์จริง ทั้งข้อจำกัดด้านเวลา ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด ความคิดเห็นที่แตกต่าง และปัญหาที่ไม่อาจคาดการณ์ล่วงหน้า ทุกคนจึงต้องเรียนรู้ที่จะแบ่งหน้าที่ สื่อสาร รับฟัง และร่วมกันหาทางออก เพื่อพางานไปสู่เป้าหมายเดียวกัน

ประสบการณ์เหล่านี้ทำให้นักศึกษาเข้าใจว่า ความสำเร็จของงานวิศวกรรมไม่ได้ขึ้นอยู่กับคนที่เก่งที่สุดเพียงคนเดียว แต่เกิดจากการนำความรู้และความถนัดของแต่ละคนมาเติมเต็มซึ่งกันและกัน ระหว่างทางอาจมีทั้งวันที่ผลงานเป็นไปตามเป้าหมาย วันที่ต้องกลับมาแก้ไข และวันที่อาจต้องเริ่มต้นใหม่ แต่ทุกครั้งล้วนช่วยหล่อหลอมความรับผิดชอบ วินัย การสื่อสาร การรับฟัง และความไว้วางใจระหว่างคนในทีม

ทักษะเหล่านี้อาจไม่มีสูตรคำนวณตายตัว แต่เป็นรากฐานสำคัญที่ทำให้นักศึกษาสามารถทำงานร่วมกับผู้อื่น รับมือกับความเปลี่ยนแปลงและพร้อมก้าวเข้าสู่โลกการทำงานจริงในฐานะวิศวกร ที่ไม่ได้เพียงทำงานเป็น แต่ยัง “ทำงานร่วมกับคนอื่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ”

4. Integration — ได้เชื่อมโยงองค์ความรู้เข้ากับโลกการทำงานจริง

นักศึกษาวิศวะ TNI กำลังศึกษาดูงานด้าน Energy Storage

แม้ในห้องเรียน ความรู้จะถูกแบ่งออกเป็นรายวิชาอย่างชัดเจน แต่ในโลกของการทำงานจริง ปัญหาหนึ่งปัญหาแทบไม่เคยอาศัยความรู้เพียงด้านเดียวในการแก้ไข

การศึกษาดูงาน การแลกเปลี่ยนประสบการณ์กับผู้เชี่ยวชาญ การเรียนรู้จากภาคอุตสาหกรรม ตลอดจนการทำโครงงานที่จำลองโจทย์จากสถานการณ์จริง ช่วยให้นักศึกษาเห็นว่าความรู้จากแต่ละวิชาไม่ได้แยกขาดจากกัน แต่สามารถนำมาเชื่อมโยงและประยุกต์ใช้ร่วมกันได้

สมการ วงจร โปรแกรม แบบจำลอง หรือกระบวนการผลิตที่เคยเรียนในห้อง จึงไม่ได้เป็นเพียงเนื้อหาทางทฤษฎีอีกต่อไป หากเริ่มมีบริบท มีผู้ใช้งาน มีเป้าหมาย และมีข้อจำกัดที่ต้องพิจารณา นักศึกษาจึงได้ฝึกมองปัญหาอย่างรอบด้าน พร้อมเรียนรู้ที่จะเลือกใช้ความรู้และเครื่องมือให้เหมาะสมกับแต่ละสถานการณ์

เมื่อมองเห็นความเชื่อมโยงเหล่านี้ นักศึกษาจึงไม่ได้เพียง “จดจำสิ่งที่เรียน” แต่เริ่มเข้าใจว่าจะนำองค์ความรู้ที่มีไปใช้ในการวิเคราะห์ ออกแบบ และพัฒนาแนวทางแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นจริงได้อย่างไร

5. Explore — ได้ออกไปเรียนรู้ ค้นพบ และเติบโตในโลกที่กว้างขึ้น

นักศึกษาวิศวะ TNI ได้รับทุนการศึกษาต่อในระดับปริญญาโท-เอก ที่ประเทศญี่ปุ่น

บางครั้ง บทเรียนที่เปลี่ยนมุมมองของเราได้มากที่สุด อาจเริ่มต้นขึ้นเมื่อได้ก้าวออกจากพื้นที่ที่คุ้นเคย

โอกาสในการเข้าร่วมโครงการแลกเปลี่ยน ฝึกประสบการณ์ ศึกษาดูงาน หรือศึกษาต่อในต่างประเทศ โดยเฉพาะประเทศญี่ปุ่น เปิดโลกให้นักศึกษาได้สัมผัสทั้งเทคโนโลยี วัฒนธรรม วิธีคิด และรูปแบบการทำงานที่แตกต่างจากเดิม ประสบการณ์เหล่านี้ไม่เพียงเติมเต็มความรู้ทางวิชาการ แต่ยังช่วยฝึกการปรับตัว การใช้ชีวิตอย่างรับผิดชอบ และการสื่อสารกับผู้คนจากต่างภาษาและวัฒนธรรม

การได้เรียนรู้ท่ามกลางสภาพแวดล้อมใหม่ยังช่วยให้นักศึกษามองเห็นความเป็นไปได้ที่กว้างขึ้น ทั้งในด้านการเรียน การทำงาน และเส้นทางอนาคตของตนเอง สิ่งที่เคยรู้สึกว่าไกลตัวอาจกลายเป็นเป้าหมายที่เข้าถึงได้ ขณะที่ความท้าทายใหม่ ๆ ก็อาจทำให้ค้นพบศักยภาพของตนเองในมุมที่ไม่เคยรู้มาก่อน

ทุกโอกาสจึงไม่ได้เป็นเพียงการเดินทางไปยังสถานที่ใหม่ แต่ยังเป็นการเดินทางเพื่อค้นพบว่า เราสนใจอะไร ทำสิ่งใดได้ดี และอยากพาตัวเองไปยืนอยู่ตรงไหนในโลกของวิศวกรรม

------------------------------

ตลอด 4 ปี อาจไม่มีช่วงเวลาใดที่สามารถบอกได้อย่างชัดเจนว่า “นี่คือวันที่คนหนึ่งกลายเป็นวิศวกร”

เพราะความเป็นวิศวกรที่ดีจะค่อย ๆ ก่อตัวขึ้นจากทุกครั้งที่ได้ลงมือทำ ทุกปัญหาที่ต้องหาคำตอบ ทุกครั้งที่ต้องทำงานร่วมกับผู้อื่น และทุกโอกาสที่กล้าออกไปพบกับสิ่งใหม่ เมื่อถึงวันรับปริญญา ใบปริญญาจึงเป็นหลักฐานของการสำเร็จการศึกษา แต่สิ่งที่มีคุณค่าไม่แพ้กัน คือ ความรู้ ทักษะ ประสบการณ์ วิธีคิด และความมั่นใจในการสร้างอนาคตด้วยตัวเอง (Engineer your own future) ที่ค่อย ๆ ถูกสะสมมาตลอดเส้นทาง

และนั่นคือสิ่งที่คณะวิศวกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีไทย-ญี่ปุ่น ภูมิใจที่ได้เห็นในนักศึกษาของเรา ไม่ใช่เพียงวันที่พวกเขาเรียนจบ แต่คือการได้เห็นแต่ละคนค่อย ๆ เรียนรู้ เติบโต และกลายเป็นวิศวกรในแบบของตนเอง

สถาบันเทคโนโลยีไทย-ญี่ปุ่น (TNI: Thai-Nichi) จัดงานครบรอบ 19 ปี พร้อมพิธีรำลึกถึงผู้วางรากฐานในการก่อตั้งสถาบัน ได้แก่ ฯพณฯ สมหมาย ฮุนตระกูล และอาจารย์โกอิจิ โฮซูมิ และพิธีมอบเกียรติบัตรขอบคุณแก่ผู้สนับสนุนทุนการศึกษาจากองค์กร บริษัท และผู้มีอุปการคุณต่อสถาบัน เพื่อแสดงความขอบคุณที่ให้การสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมการศึกษาและพัฒนานักศึกษา รวมถึงการผลิตบัณฑิตคุณภาพ พร้อมเข้าสู่ภาคธุรกิจและอุตสาหกรรมอย่างเต็มประสิทธิภาพ

ภายในงานมีการแสดงผลงานและจัดกิจกรรมต่างๆ มากมาย ของนักศึกษา คณาจารย์จากทุกคณะ ได้แก่ คณะวิศวกรรมศาสตร์ คณะเทคโนโลยีสารสนเทศ คณะบริหารธุรกิจและเทคโนโลยีดิจิทัล คณะสื่อสารสากล คณะเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อธุรกิจอุตสาหกรรม และวิทยาลัยนานาชาติ (TNIC) รวมเทคโนโลยี นวัตกรรม และวัฒนธรรมไว้ในงานเดียว ตอกย้ำถึงเจตนารมณ์การเป็นสถาบัน Monodzukuri ที่มุ่งมั่น พร้อมพัฒนาและปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง สอดรับกับความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีที่ไม่เคยหยุดนิ่ง

วิสัยทัศน์ปีที่ 20 คณะวิศวกรรมศาสตร์

ผศ.ดร.พรชัย นิเวศน์รังสรรค์ คณบดีคณะวิศวกรรมศาสตร์ กล่าวในโอกาสครบรอบ 19 ปี ก้าวสู่ปีที่ 20 ว่า “คณะวิศวกรรมศาสตร์ได้เตรียมความพร้อมเพื่อรองรับคลื่นการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีแห่งอนาคต เช่น AI, Semiconductor, Automation, Smart Mobility, Energy Transition และ Green Technology รวมทั้งปลูกฝังนักศึกษาด้วยการผสานปรัชญา Monodzukuri เข้ากับ Digital and Sustainable Transformation เพื่อให้นักศึกษามีองค์ความรู้เพื่อขับเคลื่อนอุตสาหกรรรมแห่งอนาคตอย่างยั่งยืน มุ่งสู่การเป็นคณะวิศวกรรมศาสตร์ที่สร้างสรรค์วิศวกรนวัตกรชั้นนำ โดยมุ่งเน้น 3 ด้านหลักๆ ดังนี้

Monodzukuri 2.0

ต่อยอดทักษะการสร้างสรรค์แบบญี่ปุ่นจากการผลิตชิ้นงาน (Hardware Focus) ไปสู่การสร้างนวัตกรรมดิจิทัล ระบบอัจฉริยะ และการสร้างคุณค่าเชิงระบบ (Kotozukuri)

AI & Smart Integration

ปลูกฝังการประยุกต์ใช้ AI, Digital Twin, IoT และ Robotics เข้ากับวิศวกรรมทุกสาขา

Sustainability & GX (Green Transformation) 

มุ่งเน้นกระบวนการออกแบบและพลังงานที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ตอบโจทย์เป้าหมายการลดคาร์บอนของอุตสาหกรรม

พร้อมเชื่อมโยงกับภาคอุตสาหกรรมไทย-ญี่ปุ่นอย่างเข้มข้น ด้วยการจัดโครงสร้างหลักสูตรระยะสั้นเพื่อเปิดโอกาสให้บุคลากรทุกภาคส่วนสามารถ RESKILL/UPSKILL ได้ตลอดชีวิต การร่วมมือกับกับบริษัทชั้นนำของญี่ปุ่นและไทยในการออกแบบรายวิชาและการทำ Capstone Projects ที่อ้างอิงจากโจทย์ปัญหา รวมถึงโจทย์วิจัยจริงของภาคอุตสาหกรรม พร้อมๆ ไปกับการยกระดับการฝึกงาน การสหกิจศึกษาแบบดั้งเดิม สู่ระบบ Co-op with Mentorship ร่วมกับบริษัทญี่ปุ่น ทั้งในประเทศไทยและในประเทศญี่ปุ่น และบรรจุวิชาพื้นฐานด้าน AI, Data Analytics, Cybersecurity และ ESG/Decarbonization ไว้ในหมวดวิชาบังคับของวิศวกรรมศาสตร์ทุกสาขา สนับสนุนความเป็นเลิศทางเทคโนโลยีและการปฏิบัติจริงให้กับนักศึกษา ผ่านการสร้างผลงานนวัตกรรม และ กิจกรรมการแข่งขันระดับชาติและนานาชาติ ยกระดับความสามารถนักศึกษาทางด้านภาษาญี่ปุ่นเชิงเทคนิคและธุรกิจเพื่อการสื่อสารในสายงานวิศวกรรม เสริมสร้างทักษะความเป็นผู้ประกอบการและนักแก้ปัญหาด้วยการให้นักศึกษานำงานวิจัยและ Capstone Project ไปต่อยอด รวมถึงบ่มเพาะทักษะ Soft Skills เช่น กระบวนการคิด การแก้ปัญหาที่ซับซ้อน และการทำงานร่วมกันในทีมหลายวัฒนธรรมด้วย”

อ่านบทความฉบับเต็มได้ที่ MGR Online (ผู้จัดการออนไลน์)

บทความ: TNI Day 2026 ครบรอบ 19 ปี สถาบันเทคโนโลยีไทย-ญี่ปุ่น (TNI: Thai-Nichi)

ขอขอบคุณ MGR Online สำหรับการเผยแพร่ข่าวและนำเสนอทิศทางการพัฒนาของสถาบันเทคโนโลยีไทย-ญี่ปุ่นและคณะวิศวกรรมศาสตร์

ที่มา: MGR Online | ผู้จัดการออนไลน์